20 de ago de 2012

A cociñar con Gran tiburón branco, vol. IV.: Soñou que eu era un cabalo


Soñou que eu era un cabalo

Este texto foi o máis doado de escribir. O formato de diario para narrar ten a vantaxe de que non hai que ter unha visión de conxunto antes de comezar, e esa linealidade despois, na lectura, produce un resultado explosivo (no sentido de que os elementos foxen seguido dun centro, fronte á máis convencional implosión), o que fai dun xénero que parece a primeira vista un tanto démodé un dos máis actuais que se me ocorren. Un diario (mesmo os de verdade) é unha ficción que toma emprestado da vida o ritmo; despois (como acontece cos diarios de verdade) pode tomar tamén dela elementos, anécdotas ou sucesos, pero o que fai dun diario un diario, para min, é ante todo o ritmo.

A maior parte dos soños que aparecen no texto están tirados tamén da realidade, aínda que non necesariamente da miña. O soño do cabalo co que dá comezo a trama tívoo alguén respecto de min e eu sentín algo similar ao que sente o narrador deste texto, aínda que pouco máis temos en común el e mais eu, espero. Gosto de pensar que a narración dese soño é o momento no que a miña escrita se achegou máis á vella temática do amor, fóra (creo, espero) do envoltorio dos tópicos. O soño da fin do mundo tíveno eu e creo que foi unha das experiencias estéticas máis poderosas da miña vida onírica e extraonírica que, evidentemente, como tantas (acaso todas), perde a consistencia ao verquelo en palabras. A miña preocupación principal foi que os soños narrados, mesmo algún inventado que hai, tivesen a textura e a lóxica que realmente teñen os soños, esa fébel, ás veces case inexplicábel conexión coa realidade (a realidade da ficción, claro). O principal inimigo do narrador de soños é o soño simbólico, o soño como recurso estilístico que, desde o romantismo até o best seller pasando por Hollywood e mesmo, póñanse como se poñan, polos surrealistas, pretende explicar demasiadas cousas (eu, por moito que envíe o narrador a unha consulta de psicoanálise, non creo que os soños expliquen nada nin que sexa unha mágoa que non o fagan; están ben como están).

Que fose o texto máis doado non quere dicir que o escribise axiña: levoume algo máis dun ano e remateino un mes de agosto nunha aldea do sur de Extremadura chamada Helechal na que pasei unha semana; escribir as últimas páxinas de “Soñou que eu era un cabalo” deu en ser, xunto con aprender a tocar un pouco a harmónica, un remedio intelixente contra a calor de despois de xantar para unha persoa coma min incapaz de durmir sestas se non é dentro da cama e co pixama posto como se non fose unha sesta senón, simplemente, pola noite. Tempo antes, cando do texto só había o título e as primeiras tres ou catro entradas, lera La novela luminosa de Mario Levrero, que me dera azos para continuar porque demostraba como a lectura dun diario pode producir adición (a min en realidade prodúcenma case todos os diarios non demasiado pedantes, xa desde o Diario secreto de Adrian Mole de Sue Townsend que debín ler dez ou quince veces cando tiña poucos libros e moito tempo, e até os de Gombrowicz que rematei practicamente o outro día). Prometinme non copiar a Levrero, pero recoñezo que a idea do computador como vicio (aquí é o porno, en Levrero os solitarios, creo) e o diario como reflexo dunha certa indolencia vital, están en Levrero; non así a liña descendente, de teoría da evolución inversa, que opera no meu narrador e que é, supoño, o elemento narrativo que pode facer ver este texto como conto; esa bebe máis ben de historias de decadencia, como O anxo azul de Sternberg ou case calquera filme de Fassbinder (por exemplo a miña adorada serie Berlin Alexanderplatz), o realizador que morreu unhas poucas horas despois de nacer eu. Tamén hai unha conexión cos Apuntamentos subterráneos de Dostoievski, pero por azar, xa que esta novela a lin tempo despois de rematar o texto.

As cancións mencionadas, e os seus intérpretes, son reais; as actrices porno tamén; os vídeos porno inventeinos, pero é posíbel e mesmo probábel que existan.

Un dos meus temas preferidos, xa desde que con doce anos xogaba a pór unha palabra diante doutra para ridiculizar un profesor de educación física, foi o excedente de masculinidade nalgúns personaxes varóns (excedente que no profesor en cuestión, no da ficción e no da realidade, producía un cheiro desagradábel, un consumo desaforado de tabaco negro e un gran bigote). Este tema regresou con forza, a causa dunha nota de contracapa demasiado explícita, da que desafortunadamente asumo a responsabilidade, en dz ou o libro do esperma. Había aí un texto titulado “tristeza”, que lembro dos menos ruíns, que tende pontes con estoutro, a causa da decadencia nun personaxe un tanto traizoado pola súa identidade de xénero. Porén quero pensar que de a pouco vou pontificando cada vez menos e que pouco hai xa, neste narrador, dese discurso lixeiramente pedagóxico que ás veces custa tanto abandonar. Unha ferramenta diferenciadora entre ambos textos e que trata de facer do anónimo personaxe central deste unha figura moito menos estereotipada que Zé Pedro, o exboxeador e expresidiario protagonista de “tristeza”, foi aproximar algúns dos seus trazos á miña experiencia ou á experiencia de persoas próximas a min, pero non de todo: é máis novo que Zé Pedro, aínda que máis vello ca min; dedícase á música, aínda que toca o contrabaixo e pretende que a música sexa o seu único oficio, vive nunha cidade (que non se menciona porque non cadra pero é Barcelona) na que eu vivín, aínda que non é na que actualmente vivo. Podería ser, agora que o penso, unha de tantas narracións do paso á vida adulta, só que non ten sentido que os protagonistas deste tipo de narración continúen a roldar os vinte anos, polo menos os das clases medias; camiño dos corenta resulta moito máis verosímil. Iso pénsoo agora. No seu momento pretendín describir, por explicalo demasiado simplemente, onde estaría eu ou alguén coma min se dese ou désemos rédea solta á preguiza, ao nihilismo e sobretodo á covardía, isto é, se retirase da miña vida, das nosas vidas, a capacidade da empatía, o bendito autoengano que nos fai ser persoas.

Curiosamente teño agora, como lector de min mesmo, unha sensación que non tiña cando escribía: a de que algo moi humano, irredutíbel, acompaña o protagonista na súa involución e permanece nel mesmo nos momentos de maior brutalidade. Se teño que darlle un nome, chamareino vergoña. Todo isto significa (creo) que eu non son un escritor posmoderno, o que me fai sentir enormemente feliz.