19 de nov de 2014

Il giardino proibito

O que segue é o texto que escribín para a mesa redonda de narrativa na que estiven hai un par de semanas, canda Berta Dávila e Mario Regueira. Foi no VIII Encontro de Escritoras/es Novas/os da AELG, no edificio Normal da Coruña. O tema era "As outras. Os outros", isto é, as lectoras e lectores. Na foto non estou durmindo. Estou meditando.
 

















O FEO, O SUCIO E O IMPURO

Scusa tanto
se la vita è così:
non l'ho inventata io.

“Il giardino proibito” (Sandro Giacobbe)

I

Teño moitas rarezas, pero ningunha delas consiste en pensar que é mellor ter poucos lectores que moitos. Comecemos por aí. Hai tempo que non creo no lado romántico da miseria.

Claro que tamén é certo que, nos últimos tempos, a accesibilidade das tecnoloxías da comunicación permitiu a identificación, cuantitativa e cualitativa, desas estrañas persoas que len sen escribir, ou sen publicar polo menos. En efecto, agora sabemos que esas persoas existen, que non son só esa nebulosa anónima que non hai tanto se agochaba despois do cribo que era a editora. Un escritor antes preocupábase de que a editora lle fixese caso, e todo o que pasase despois, co libro editado, non era da súa incumbencia e pertencía ao terreo do marketing.

Agora, de pronto, os lectores existen. E sabemos que son poucos e que son fráxiles. Non porque sexan realmente poucos (poucos comparados con que?), senón porque son un ben e, como tal ben, nocións como a de “escaseza” son agora aplicábeis a eles.

Esta situación, sumada ao feito de, no contexto galego, existir eses detalles sociolingüísticos tan desagradábeis, parecen case obrigar a que se fale destes asuntos en ton de lamento pola perda dos lectores. A min gustaríame evitar na medida do posíbel este ton. Confío en que isto non se tome como unha chamada ao conformismo e si como unha posibilidade de falar un pouco alén de onde a gramática do lamento, que é un tanto limitada, permite.

En todo caso agradezo moito o tema desta mesa, porque falar de lectores é meter o dedo na ferida e as feridas, en certo modo, son para meter os dedos e fozar nelas.

II

De todos modos, se temas como este son infrecuentes, non é porque non se pensase neles senón porque sempre houbo un certo medo a enfrontalos directamente e que a realidade fose máis fea, máis sucia e máis impura do que se pensaba. Foi un pouco como varrer debaixo da alfombra: no fondo sabes o que vai haber debaixo o día que a levantes, pero mentres non te decides a facelo vaste contando un conto e o conto di que a vas levantar e vai haber un campo de margaridas debaixo, e ao mellor un dá aguantado toda a vida sen levantala e leva o conto do campo de margaridas para a tumba con el, pero o día que levantar a levante, o que vai haber é, claro, un criadeiro de ácaros.

Hai unha alquimia, bastante rodada en Galicia, segundo a que calquera problemática literaria, desde as que teñen máis relación co diñeiro e o mundo empresarial até as máis formais e puramente técnicas, tende a transformarse nun discurso identitario. É máis: dá a sensación de que todas as problemáticas son un pouco sórdidas e merecen un certo desprezo mentres non encontran a súa expresión en termos identitarios.

Segundo esta regra, ningún debate pode tomarse moi en serio se non fala de cousas como o que ten que ter a literatura galega para ser galega, como pode a literatura galega contribuír a isto ou a aquilo (á autoestima lingüística ou á independencia de Galicia, digamos) ou como a literatura galega, como un todo, pode facerse valer ante sistemas máis grandes. E tamén se fala moito, en consecuencia, de pureza lingüística, de reintegracionismo ou de efemérides. No mellor dos casos, fálase de identidades diferentes da nacional, como a de xénero.

(Tamén se falaría de raza ao estilo norteamericano se non fósemos todos máis brancos que Cristo: dos que escribimos por aquí eu debo ser dos máis negros en canto á pigmentación e non vou alén de certo toque axitanado).

Este enfoque perpetúa unha visión do mundo basicamente mítica á que non lle preocupan moito as persoas reais agás como actores e actrices dun proxecto identitario que non entende do que hai senón só do que debería haber. As persoas reais son feas, sucias e impuras. O máis probábel é que a lingua na que máis len sexa o español e pode que algunhas até falen nesa lingua. Son, ante todo, moi contraditorias. Sería mellor que fosen invisíbeis, e para iso están os mitos: para evitar ver as cousas que non se queren ver.

Algúns destes mitos son, entre outros, o de que a literatura ten unha labor normalizadora que cumprir; o de que Galicia é unha comunidade nacional orgánica e culturalmente autosuficiente; o de que as interferencias das vidas culturais madrileña ou barcelonesa en Galicia se explican só en termos de intereses foráneos e coloniais; o de que os escritores teñen a obriga moral de tomar posición en todos os procesos que teñan a máis mínima relación coa literatura galega en conxunto, etc.

III

Todo isto ten cristalizado en debates que se presentan na forma de binomios ultrasimples (tipo carne-peixe, mamá-papá, PP-PSOE) que, cunha perspectiva realista, habería que impugnar sen tomar partido por ningunha das dúas opcións, porque están formulados segundo a lóxica do mito e só con esa lóxica poden resolverse: o debate sobre se hai que escribir best sellers en galego, o debate sobre se os escritores deben ser profesionais ou afeccionados, o debate xeracional, o debate sobre se o Día das Letras Galegas ten que conmemorar autores vivos ou mortos, o millón de debates sobre normativas lingüísticas, etc. Estas son algunhas das margaridas que algunha xente pensa que crecen debaixo da alfombra.

E outro deses debates é o da literatura “experimental” fronte á “popular”, segundo o que a primeira tería poucos lectores e moi especializados (hai quen usa a palabra “críticos” para referirse creo que a unhas seis persoas) e utiliza unha linguaxe moi complexa e con pouca acción, e a segunda ten moitos lectores e unha linguaxe máis ben simple e con máis acción. Sería interesante ver como unha análise formalista dunha e doutra literatura seguramente revelaría uns resultados horrorosamente semellantes en ambos bandos.

Eu creo, para empezar, que, no canto de que un libro “experimental” teña poucos lectores e un “popular” teña máis, o que acontece é que se lles chama “experimentais” a libros con poucos lectores e “populares” a libros con máis. Ou sexa, que a sospeita (en base á visibilidade do libro, por exemplo) de que un libro se vai ler pouco, asígnao automaticamente ao caixón do “experimental”.

E creo, ademais, e isto dá máis medo, que temos tan asumido que os libros en galego teñen unhas características temáticas complementarias dos mitos de construción identitaria (alegorías nacionais, personaxes sen contradicións, finais que se ven vir, contextos por defecto, sexualidades descafeinadas) que, no momento no que nun libro están ausentes, se nos faga raro e chamemos ao raro “experimental”, que queda máis fino.

Para o meu libro Gran tiburón branco, por citar un exemplo con pouco risco de erro, tiven como referentes principais autores norteamericanos bastante mainstream (Philip Roth, Joyce Carol Oates, Salinger, Tobias Wolfe ou Lorrie Moore), e non é que queira utilizar eses nomes coñecidos para lexitimar nada nin que pense que o meu libriño é herdeiro digno desas señoras e deses señores, pero si que, como as historias deles, contén construcións narrativamente moi simples que non podo entender que alguén no século XXI considere experimentais en absoluto. E así e todo, seica teño dalgunha maneira esa denominación de orixe, caída do ceo ou de non sei onde.

O lugar no que tal vez deberiamos estar é xa ese no que se asimilaron os recursos experimentais e se utilizan puntualmente como ferramentas expresivas da vella e nobre tarefa de contar historias e contalas ben. Infelizmente, é un lugar difícil para estar se todo o mundo pensa que non existe.

É un pouco como o purgatorio.

IV

Seguir perpetuando estes debates de A fronte a B é unha gran falacia cuxas motivacións principais entendo que oscilan entre xogar a sermos un país como calquera outro (cando é evidente que non o somos, queirámolo ou non) e xogar a sermos un país radicalmente diferente ao resto e até pode que mellor (e tampouco o somos, claro).

Galicia, se algo é, é un país feo, sucio e impuro. Como todos.

Creo que é importante cobrar consciencia disto e asumir que somos unha sociedade híbrida, de pouquiña xente, na que a porcentaxe de persoas con hábito lector ha roldar, se non me engano, a media do sur de Europa. E que desa porcentaxe de persoas unha parte non foi alfabetizada en lingua galega. E que, da parte que si que o foi, hai persoas que así e todo son monolingües en español á hora de escoller as lecturas (entre as que por certo, non me cabe dúbida de que haberá libros difíciles, pouco compracentes ou directamente, agora si, experimentais). Creo tamén que entre as causas para esta elección, o rexeitamento directo é infrecuente. En parte pesan, sen dúbida, os prexuízos. Pero tamén hai que recoñecer que os produtores de libros en galego tiveron -tivemos- parte de culpa. Por de pronto, por perpetuar todo ese aparato mítico e eses debates de ciencia ficción que acabaron por deixar claro que isto non ía alén dunha especie de reunión de antigos alumnos de algures.

Esa comunidade lectora (na que non me caen os aneis por incluírme, dado que leo menos libros en galego dos que me interesarían) está por recuperar. E como non é (non somos) xente particularmente estúpida, a ferramenta para os escritores non ten por que ser escribir cousas simples, mastigadas, faciliñas e que se poidan ler na secundaria. Imaxino eu que a ferramenta é escribir libros de calidade.

V

A influencia académica é forte na literatura de Galicia e sen dúbida hai unha boa razón sociolóxica, pero causou danos colaterais como o de proscribir de calquera discusión termos como o da “calidade”. En termos académicos é un avance que se desterrase un termo tan arbitrario para o estudo como este, pero creo que na discusión que se mantén entre produtores literarios, ou mesmo na que mantén o propio produtor cos fantasmas da súa cabeza, o concepto debe recuperarse. Non cun significado universalizante, pero eu non podo concibir que un escritor non teña unha idea moi precisa do que é escribir ben e do que é escribir mal. Creo mesmo que sería saudábel substituír o debate entre o “experimental” e o “popular” polo de escribir ben ou escribir mal. Sería un debate igual de inxusto e falso, pero tería a virtude de desprazar o eixo da discusión desde esa normalidade de quen pretende saber como deben ser as cousas até un espazo moito máis pasional e dionisíaco e máis relacionado co pracer material que ler libros, ás veces, dá.

Un é un cidadán de ben e sabe que na sociedade todo está relacionado e entón parécelle unha boa idea botar unha man aquí e outra alá e saber un pouco disto e outro pouco de aquilo, e como ademais o país ten un tamaño accesíbel, á primeira de cambio está xa un na misa e repicando. Eu creo, porén, que se a un de verdade lle gusta escribir e que haxa xente que o lea por gusto e non por militancia ou porque está na programación de cuarto da ESO, debería tratar de estar ao que está na medida do posíbel, e de construírse a ficción de que é posíbel limitarse a escribir e ademais facelo porque si. Repito: a ficción. Non é que todos nos fagamos inocentes de pronto, senón de xogar a que o somos a ver que pasa. Descreo de que sexan positivas actitudes moi frecuentes como a do escritor-sociolingüista, que cando senta a traballar pensa cousas como: “e que libro necesitará a miña literaturiña?”, ou a do escritor-editor, que coñece perfectamente todos os pasos do mundo da edición e asume as miserias dos editores ou dos libreiros como as súas propias, ou a do escritor-pedagogo, que para a conservación da lingua prefire producir libros que non renxan moito en unidades didácticas. Estou falando, ollo, de actitudes ante a folla en branco e non de pluriemprego (se un é realmente sociolingüista ou editor ou pedagogo, pois tampouco pasa nada: más triste es robar). Aínda que só se traballe no asunto unha hora á semana, eu creo que é mellor tratar de ser escritor-escritor esa hora á semana, aínda que só sexa porque eses momentos de pracer nos que un se decata de que acaba de dar con algo que lle gusta tanto que deixa de pensar en lectores e se envorca no seu propio pracer como un corricho, creo que son os que acaban transmitíndolles aos lectores, paradoxalmente, unha sensación similar, como de “uf, nunca lera algo así”. E o xogo vai diso.

VI

E se escribindo libros de calidade un considera que así e todo os lectores son poucos e deberían ser máis (porque tampouco depende só de quen escribe os libros), eu recomendaría pensar que ao mellor non está tan mal ter poucos lectores se son bos e sinceros e máis ou menos fieis e críticos sen pasarse. Gústame pensar a literatura en termos de “escena” tal e como se fai en música, por exemplo. Non coñezo definicións moi precisas disto, pero entendo que se refire a unha comunidade moi localizada de persoas cunha afección moi forte por unha práctica concreta. Ninguén se fai rico así, e desde logo que non se fai país. Pero se un non aspira a unha cousa nin á outra, a escena permítelle asumir as limitacións cuantitativas como regras do xogo e ser o máis feliz posíbel nun círculo reducido pero fiel ao que lle interesa o seu traballo. O mundo non é tan grande e non todas as persoas poden aspirar a que o que a elas lles gusta sexa maioritario. Os entendidos en cogomelos, os músicos de dark ambient, os fanáticos dos espectáculos de sombras chinesas, os que ven torneos de sumo pola televisión, os coleccionistas de vinilos de rumba dos 70, os filatélicos e os sadomasoquistas non se preocupan por estas cousas. Supoño que teñen razón.

30 de set de 2014

Eh tíos, os nazis están entre nós






























O pasado 25 de setembro estiven lendo o meu texto "Do futurismo á música industrial: fascismo e vangarda no corazón do bosque" no ciclo Escrita(s). Foi agradábel estar alí. Porén, ao ter necesariamente que ler o texto e dado que o contido non era tan doado despois de todo, decidín armar unha especie de fanzine cutre, que podedes descargar en pdf aquí, e no que, alén do texto da conferencia, podedes encontrar unha introdución escrita posteriormente e mais algúns extras (artigos para aprofundar no tema, discografía seleccionada, libros, etc.). Espallen por aí o pdf todo o que crean conveniente, pero eh, que non o saiban eles.

22 de set de 2014

No corazón do bosque

O próximo xoves, 25 de setembro de 2014, estarei falando no ciclo Escrita(s), acaso o único evento cultural que se celebra no meu propio barrio. Será ás 19h no local Almáci(gas) (travesía de Basquiños, 14). A miña conferencia é de moito medo e titúlase "Do futurismo á música industrial: fascismo e vangarda no corazón do bosque". Este é o resumo da cousa:

"A historia oficial e lineal do fascismo xorde nas marxes do primeiro socialismo europeo, cristaliza nuns poucos gobernos até 1945 e, de aí en diante, apenas asoma puntualmente a cabeza en forma de vandalismo ou de resposta desaforada á crise. Acaso esta sexa a única narración unitaria posíbel. Porén, se descompoñemos esta narración en historias diversas, encontraremos formas de fascismo nos lugares más inesperados e, nomeadamente, no ámbito da creación artística. Presentada como unha escolma amoral de contos de aventuras dos séculos XX e XXI, esta disertación ten por obxectivo aterrorizar o auditorio definindo o fascismo como aquela forza oculta (emboscada) sempre disposta a dar contido a calquera significante baleiro."


28 de abr de 2014

Facer algo bonito

Camarada: Eu só quería facer algo bonito é o título do primeiro libro de Begoña Díez Sanz (Follas Novas, 2014). O libro presentouse en Compostela a semana pasada e este é o texto que escribín eu para a ocasión e que tivo que ler outra persoa porque eu tiña ocupacións ben máis ingratas que atender a esas horas.


























YO TENÍA UN CAMARADA


Confeso que son un lector de poesía bastante ocasional e que normalmente son incapaz de producir o máis mínimo discurso sobre a linguaxe lírica, fóra de banais “este libro está moi ben” ou “este libro non está demasiado ben”. É a tardiña do xoves 24 de abril e aínda non tiven a oportunidade de ler Camarada: Eu só quería facer algo bonito, pero xa me vou alegrando de que teña un título narrativo e me faga pensar en historias un pouco raras. Algunhas evocan o socialismo, pero, como sempre me pasa, tiro polo lado escuro, lembro que os militantes de Falange Española tamén se trataban de camaradas, como demostra aquela canción (cantar): Yo tenía un camarada / Entre todos el mejor / Siempre juntos caminábamos, / siempre juntos avanzábamos, / al redoble del tambor, e penso unha historia na que un falanxista trata de xustificarse ante o seu superior por un crime consumado cunha crueldade excesiva que na súa alma (pois como todos os fascistas estetiza a realidade) resulta estrañamente fermoso. O seu superior, naturalmente, fará como que o pensa e perdoaráo.


Despois o libro, como era de esperar, demostra que non vai sobre falanxistas nin nada que se lle pareza. É a mañá do venres 24 de abril e onte atopei máis ben que Camarada: Eu só quería facer algo bonito fala de algo que dalgunha maneira rematou para sempre ou está a piques de rematar e non o fixo sequera coa vontade estética do sacrificio ritual do noso amigo o falanxista senón caladamente, deixándose levar polo silencio, polo simulacro, tan banal como a irrupción dun anuncio de playlists para ximnasios no medio dunha reprodución da Noite Transfigurada de Schoenberg en Spotify. E de como o amor é ficción no mellor dos casos e de como o sexo ou algo que se parece ao sexo é ao mesmo tempo unha pastilla que fai soportábeis as miserias e unha máquina de fabricar miserias. E de como o tempo se conxela na ruptura e non deixa de pasar pero pasa con indiferenza, e de como en realidade non se conxela o tempo senón o seu sentido. E de como aí está o rancor, e o rir por non chorar, e o sarcasmo, e a compaixón, e a autocompaixón, e outra vez o sarcasmo, e outra vez o rancor, e a culpa. E de como polo medio aparecen Peter Sloterdijk e María do Cebreiro e un tal Xavier Campos que parece que escribiu a frase do título pero tampouco a aclara, e até eu (eu, señoras; eu, mamá: eu) explicando o febles que somos, porque no fondo entendo que este é un libro que fala sobre a forza e sobre a ausencia da forza ou a necesidade da forza, pero no fondo todos os libros falan sobre a forza ao seu xeito, agás os de cociña e os de gramática. E, enfín, de como todo podía ter sido máis bonito pero non o foi e boeno.


E despois, e é venres xa pola tarde, penso que ás veces as cousas que puideron ser bonitas e non o foron producen resultados inesperados, libros como este, e que menos mal, porque do lado da beleza está o falanxista de antes mirando cos ollos brillantes alternativamente a pila de cadáveres e a cara do seu superior, satisfeito en certo modo, extasiado, feliz de que as cousas saian ben. Yo tenía un camarada / Entre todos el mejor / Siempre juntos caminábamos, / siempre juntos avanzábamos, / al redoble del tambor. Pero nós non queremos iso.

24 de abr de 2014

Arder


Xa hai un par de semanas, Armando Requeixo publicou en Praza Pública unha crítica do meu libro Punk. Non estiven moi atento a actualizar o blogue este e fágoo agora que a mesma crítica aparece no web do autor, Criticalia. Aquí e aquí (pero é o mesmo texto).

21 de mar de 2014

Post-punk

O outro día Chus Nogueira fixo a reseña de Punk no Diario Cultural da Radio Galega. Pódese escoitar aquí.



Magazine - I Wanted Your Heart

20 de fev de 2014

A gran novela

Hai uns poucos meses apareceu, e non dixen aquí nada, o último número da revista Madrygal, da Universidade Complutense de Madrid, na que se inclúe un relato inédito meu, escrito pouco despois dos textos de Gran tiburón branco, que se chama "A gran novela". O relato pódese ler integramente aquí.

Na mesma revista aparecía unha crítica moi interesante de Gran tiburón branco a cargo de Vanesa Rodríguez Tembrás. Aquí.

13 de fev de 2014

Credere, obbedire, combattere

Casapound é unha rede de centros sociais italianos de extrema dereita. "Casapound" é tamén o título do relato meu que vén de aparecer no terceiro número de Luzes. É unha teen sex comedy que acontece nos ambientes fascistas de Roma, un Porky's nacionalrevolucionario fantasticamente ilustrado por Wences Lamas (abaixo, un detalle da ilustración). Pódese ler un fragmento do texto aquí. Para ler o texto completo mellor compren a revista.
Imaxe de Wences Lamas

12 de fev de 2014

Quem mostra' bo ess caminho longe?

Esta foi a entrevista que me fixeron a semana pasada no Diario Cultural pola publicación de Punk. É estraño porque nese programa xa me fixeran unha entrevista anterior pola vez na que o libro ía saír e despois non saíu. Aquí.

10 de fev de 2014

Punk. Live in Compostela (e IV)

O que segue é o texto que Xiana Arias escribiu para a presentación de Punk en Compostela o 14 de xaneiro de 2013. Boeno non, o que segue é unha foto dese día e despois o texto.













Presentación de Punk. Planta baixa do Rúa. Santiago de Compostela. 14 de xaneiro de 2013.

1. Nubes de Compostela:

Dixeron que non lle renovaban contrato pero que podían ofrecerlle un posto nunha empresa filial que tiñan en Le Mans. Ese día saíu do traballo cando era case noite e chovía. Con seis libros entre o brazo e o peito pretendeu, todo ao tempo, prender e fumar un cigarro, falar por teléfono, buscar as chaves do coche no bolso e abrir a porta do coche.

No coche só funcionaba á radio e en Radio Galega Música puñan Cesária Évora e malia a que aquela saudade prometía sol e outras illas e meniños sostendo peixes pola cola co sorriso máis triunfante do mundo non conseguiu non pensar en estamparse ou e en cando se estampase. Fora no segundo aniversario da morte de Amy Winehouse e ás veces un elefante dando voltas nunha moto arredor do seu cerebro dicía: Isto foi un aviso dobre, Vanessa.

O caso é que as casualidades existen e na radio inmediatamente despois soou "Rehab" de Amy Winehouse, en Radio Galega Música isto é posible, e Vanessa deu un chimpo no asento do coche e abandonou a idea de se estampar.

Chegou á casa, puxo as Supremes e volveulle aquel soño infantil de bailar coma unha negra. Vanessa cantar cantaba pero a gracia non era moita así que deulle de comer as gatas, comeu ela pan e touciño, fumou un porro e abandonouse ás seriesyonkies. Puxo un capitulo de Ela e El que se titulaba "Tout va bien":

É o sol, poderoso. Son as magdalenas e o café. E o mel e a manteiga e o pan de sementes e o tahini ou prebe de sésamo.
Eu se tivese que escoller entre voar ou ser invisíbel creo que escollería ser invisíbel, dixo ela. E el: eu para unha illa deserta levaría, non sei, libros. E unha muller. Unha muller negra. E un televisor pequeno.
E ela: creo que o vello da escaleira do lado nos espía cuns prismáticos cando fodemos no balcón.
Sabes cales son para min as mellores laranxas?, dixo el.
E dixo ela: cando estamos na mesa do almorzo parecemos personaxes de poemas de María do Cebreiro nas nosas conversas. Paréceme preocupante: antes a xente trataba de se comportar como personaxes de novelas, un tanto predicíbeis e psicoloxicamente definidos. Antes calquera na mesa do almorzo era Philip Marlowe ou o capitán Ahab ou Alexei Karamazov. Ti ás veces eras mesmo Buck o can de Jack London a correr e correr polas neves inacabábeis do Klondike. En que monstros estamos a nos converter?
El dixo que se non estaba interesada na conversa podía acender o fío musical (tiñan fío musical).
E ela: esta noite tiven vertixe, como se a cama estivese altísima no universo e a min me xirasen milleiros de galaxias arredor da cabeza.
E el: e que tal me quedaría se corto o pelo polos lados e o deixo longo polo centro?
E Frank Sinatra: New York New Yooooooo-
ooooork.

O capitulo acababa con "New York, New York" de Frank Sinatra e a Vanessa entráronlle ganas de masturbarse. Non por Frank Sinatra. Nin polos protagonistas de Ela e El que xa non a poñían tanto. Foi máis ben polo porro. E masturbouse, Vanessa, pesando naquel día de verán en que fodera con Miguel nas pozas de Loureza en Oia e correuse pero non foi xenial nin nada. Amais, onde ía Miguel, que facía ela pensando en Miguel.

Non foi xenial e sentiu esa congoxa que ás veces... Foi horrible porque o elefante decidiu subir á moto a Miley Cyrus e déronlle voltas pola cabeza as imaxes da exestrela infantil na portada daquela revista co rimmel corrido, maquillada á "moda" gagging. Logo tamén veu esa outra congoxa de que a pesar de ter 30 anos aínda se enterou aos 29 de que o clítoris se estendía para dentro e podía medir, eu que sei, 14 centímetros e 6 milimetros. Fervíalle o cuspe na boca e entón tragouno e todo volveu á normalidade dos violentos anos dez. Abriu unha lata de sardiñas para volver merendar.

Vanessa quitou a roupa mollada, puxo outra seca e foi á compra a mollarse outra vez. No supermercado tropezou cun rapaz que lle presentaran en 2006 no Planta baixa en Vigo e ao que sempre saúda coma quen ve un fantasma porque o recoñeceu nas fotos da prensa do accidente de Angrois. Vanessa, que ía comprar aceite, ovos, luras, leite e unha lata de pexegos en calda tamaño familiar, finalmente mercou sobre todo cervexa.

Chovía a rabiar. Preguntoulle á caixeira se podía deixar alí as bolsas un minuto mentres ía á panadería e díxolle que si. O caso é que non sabe se porque algúns dos códigos de barras non ían ben ou porque non gostou finalmente da súa cara cando xa tiña todo nas bolsas empezou a dicir de bastantes malos modos que entón onde as vas deixar, que mellor alí, mellor acolá, pero que case non porque ela non ía estar mirando por elas que ese non era o seu traballo, que porque non as metía nas taquillas que para iso estaban. Aínda que non era para tanto Vanessa pensou que nin mel nin dátiles nin leite, apaña moza botellas rotas e entráronlle unhas ganas tolas de coller a cervexa e estamparlla na cabeza.

Deixou as bolsas nas taquillas do supermercado e foi á panadería maldicindo a caixeira, a solidariedade da clase traballadora, o traballo, a chuvia, Galicia, o gagging, Gallardón e outras cousas que empezan por g como a gonorrea. Mercou pan, cando ía pagar non lle chegaban os cartos e pensou Vanessa nos 50 céntimos da taquilla do supermercado e maldiciu pero a panadeira dixo que daba igual, que xa llos daría outro día. Nese intre entrou unha nena rindo que dixo “quero algo con chocolate”, así en galego. E aqueles pequenos xestos foron suficientes para devolverlle algo de bondade a Vanessa que ía sorrinte cara á praza do Toural pesando en que non só hai cousas desagradables tamén hai historias bonitas cando viu como uns robustos membros das forzas de seguridade do estado de excepción do reino de España zarandeaban un vello borracho que durmía mollado contra a pedra e aí, outra vez, o elefante a acelerar coma un tolo e converter calquera cousa entrañable en entraña e...

Cargada de bolsas, mollada, rabiada, na porta da casa colleu algo de pulo: alguén pintara no muro do lado: olla as espiñas, nelas está a vinganza do peixe.

2. Punk

Pensou en facer a presentación de Punk de Samuel Solleiro cantada: intentar cadrar unha serie de frases enxeñosas sobre o libro na música de, non sei, God Save the Queen. Logo pasou unha semana mirando na rede vídeos dos Monty Python e pensou que claro podía ela ser ben enxeñosa -por que non?- e mesturar partes cantadas e frases brillantes coma preguntarlle ao editor se depositara xa un exemplar en todas as bibliotecas públicas de Galicia (aquí irían risas enlatadas).

Chegou a escribir trapalladas coma (ler/cantar ao ritmo de "Sodade" de Cesária Évora):

Samuel Solleiro
ai, Samuel Solleiro
naceu en Tui no 82,
agora non ten traballo,
estuda un máster do carallo
non recibe dereitos de autor...

ou tamén (ler/cantar ao ritmo de "Unha tarde no zoo" de Paul á sombra):

ao zoo, á tarde iremos ao zoo
para ver a vida dos animais...

Ai non, iso non o escribiu ela.

En fin. Mesmo pensou en intentar responder as cinco preguntas fundamentais -descubrirédelas na páxina 91 de Punk- ou en facer unha análise textual tipo: neste libro as palabras que máis aparecen son: pene, elefante, ela, el, corpo (de que se trata aquí se non do corpo e do que el podería).

Pero... finalmente, Xiana pensou que non era os Monty Python: es católico desde que teu pai se correu / se desperdicias semen deus enfádase moito. Tampouco era a crítica literaria Ana Salgado (isto díxoo sobre Gran Tiburón branco pero podería valer: o mellor deste libro está na súa capacidade de achegarse ao íntimo sen arredalo do público para, a falta de que dea cunha maneira mellor de dicilo, escribir despois do moralismo).

Así que que ía dicir aquí Xiana que, xa non que fose pero que polo menos parecese, importante e pensou que nada e entón fixo un relato mesturando frases e personaxes roubadas de Punk, movidas do día a día que lle pasaron a ela e outras creadas para a ocasión (non creas todo o que escribe o poeta, isto é literatura). Intentou, así, meter aí os que pensaba Xiana que eran, xunto co paso do tempo, os grandes temas deste feixe de textos de Samuel Solleiro: algo de violencia, algo de ir traballar (lonxe), a intención de suicidio, os accidentes, a policía, os animais (Punk é un zoolóxico), o tamaño dos xenitais, o sexo, o alcol, as drogas, o patriarcado, Chernobyl.

Ai, Chernobyl non o meteu.

Ao final todo o que escribiu Xiana pode resumirse nun anaco dun poema de Punk titulado "My Heart Belongs to Only You" que di: pasar o día na praia e ver a televisión polas noites para durante cinco minutos á semana escribir calquera cousa sobre o só que estás e pensar que é unha xenialidade que vai provocar que todo o mundo sinta lástima e como que a túa soidade, a túa suposta soidade, é a deles? Non che da vergoña? Fin de la cita (con voz de Mariano Rajoy).

Outra cita: Fomos os rapaces encantadores, extremadamente sensíbeis e feministas convencidos, pero na fin da festa ninguén se decatou que os rapaces encantadores, extremedamente sensíbeis e feministas convencidos tamén adoran foder e correrse nas tetas e na cara.

Xiana e Vanessa non cren que fosen tal.

Vanessa e Xiana decidiron, iso si, incluír un verso de Punk nunha lista que lles fai chiste e que ata o momento tiña dúas entradas:
"Aquel verán dixeche que m(e)amabas" de M.F., e
"Non creo non peros pero si nas peras" de C.R.F.
O verso novo da colección é: "O meu diminuto pene é un antropólogo" de S.S.

3. Epílogo

Tamén fixeron Vanessa e Xiana unha colaxe. Pola súa banda nada máis, dicir que leades este libro que son unhas risas que van do entrañable á entraña como Miley Cyrus e que o Samuel Solleiro escribe moi ben aínda que vaia por aí de punkarra, dicindo que é un poeta de merda.

6 de fev de 2014

Post nº 77. Onde se conta unha anécdota un pouco penosa e se anuncia a presentación de Punk en Vigo

A última vez que tratei de presentar un libro en Vigo (dz ou o libro do esperma) tiña tamén a Roi Vidal de acompañante e non veu ninguén, fóra da súa compañeira da altura e duns poucos familiares meus que chegaron tres cuartos de hora tarde. A presentación, obviamente, suspendeuse e foi substituída por unha estraña tertulia na mesa dunha cafetaría na que coincidiron persoas que eu sempre asignara a planos tan diferentes da miña vida como podían ser o editor Manuel Bragado e a miña avoa.

Foi un pouco penoso.

Agora (o sábado 8 de febreiro) presento Punk, tamén con Roi Vidal. O lugar é outro (o Bou Eva, r / Terzo de Fóra, 11), o editor é outro (Pepe Árias), a miña avoa xa non está e eu tamén son un pouco outro, en certo modo. Pero non deixa de cruzarme un calafrío de abaixo arriba da médula que uf.

Non me deixedes só.


5 de fev de 2014

Punk. Live in Compostela (III)

Aínda que xa choveu, e moitos litros de nuestro señor, sigo coa presentación de Punk en Compostela do pasado 14 de xaneiro. Hoxe, un vídeo do recital: pseudo-free jazz e o texto "Militares franceses na praia". Fixo de cámara María Esteirán, a iluminación foi responsabilidade dun servidor. E este sábado 8 de febreiro, en Vigo (detalles en nada).



.

31 de jan de 2014

Literatura francesa



















Vén de saír o nº 200 de Tempos Novos. No suplemento ProTexta, que agora está inserido no corpo da revista, aparece un texto que me encargaron: unha visión subxectiva da literatura francesa actual. É este:

Impresións mexicanas*

Hai algúns anos visitei a cidade mexicana de Acapulco. A sensación que me deu foi de ruína, de estar a ver un lugar que estivo moi á moda para os turistas nunha época e que agora malvive en base a unha fama que xa non merece.

Cando me instalei en Francia e me interesei pola súa actualidade literaria (atención, falo sempre de narrativa), a sensación foi moi semellante: o de que os tempos pasados sempre foron mellores é case sempre mentira, pero non o é se se fala de cousas como a conciencia de clase, o sabor do leite e certas verduras ou a literatura francesa.

Teño a sensación de que esta tomou demasiado en serio construír unha oposición á ficción estadounidense, baseada, a grandes trazos, na acción, e que para iso esaxerou un tipo de novela artellada en torno ás ideas e conceptos que xa existía de antes (digamos Camus), sen ter en conta que a condición posmoderna invalidou os temas trascendentes e por iso tantas novelas francesas actuais asemellan tanto a monólogos do clube da comedia.

Detesto as seguintes tendencias:

a) A novela de ideas antes mencionada, sen unha trama forte, na que un personaxe fala e opina de cousas que, a gusto do autor, oscilan entre o intrascendente e o cínico-misantrópico: Frédéric Beigbeder, Amélie Nothomb.

b) A novela pretendidamente escrita nunha linguaxe simple e áxil cuxa simplicidade e axilidade consisten en escribir frases curtas e sen adxectivos pero non son quen de contar que un personaxe fixo unha análise de sangue sen explicar cada un dos pasos que hai que seguir para facer unha análise de sangue: boa parte dos que escriben novela negra.

Michel Houellebecq facía parte do primeiro grupo. La carte et le territoire meteuno de cheo tamén no segundo.

Interésame moito máis unha terceira tendencia:

c) A novela que toma prestados elementos da non ficción e que se chama novela para vendela mellor pero poderíase chamar crónica xornalística: libros como HHhH de Laurent Binet, Entre les murs de François Bégaudeau ou Limonov de Emmanuel Carrère son algúns exemplos. O asunto dos feitos reais non deixa de dar morbo, os personaxes recuperan un papel que talvez sempre mereceron e a dimensión metaliteraria de contar como se escribiu o libro (dun modo máis práctico que teórico) constitúe algo bastante parecido a unha trama.

Como pasa en todas partes, na edición independente é máis doado encontrar cousas que saian da norma (o que tampouco é garante de calidade). Descubrín serodiamente a editora Le Dilettante e grazas a ela lin autoras como Christine Avel (L'apocalypse sans peine) ou Anne Lenner (Cahin-caha). Tampouco senta nada mal botarlle un ollo á literatura en francés escrita fóra de Francia. Este verán morreu o escritor quebequés Gaétan Soucy, cuxo La petite fille qui aimait trop les allumettes ten a estraña virtude de non parecérseme a nada.

Repousa, por último, na miña mesa desde hai tempo a coñecidísima novela Les Bienveillantes de Jonathan Littell. Non sei se é por algunhas frases soltas que lin ou porque a doble nacionalidade franco-estadounidense do autor me fai pensar que talvez tenda unhas pontes necesarias coa (na miña opinión) moito máis interesante literatura norteamericana, pero o certo é que teño grandes esperanzas de me reconciliar grazas a ela con Francia, agora que xa non vivo aí.

* O título non é meu senón da redacción; resulta un tanto estraño, igual que a foto de Acapulco que ilustra o texto. Debe ser a globalización.
 

27 de jan de 2014

A vida ás veces parece neutral

Apareceu onte unha entrevista que, con motivo da publicación de Punk, me fixeron en Praza pública. A entrevista, aquí.

Mentres a procuraba, souben de paso da existencia do web Desgalipedia e de que teño unha entrada nela, con datos cando menos sorprendentes. Aquí.

Raro.


22 de jan de 2014

Fígaro, Fígaro

Este luns pasado saíu no programa ZigZag unha reportaxe sobre Punk, que rodamos nunha barbería da Choupana ante a mirada estupefacta do barbeiro -que poderán aprezar no vídeo-. Aquí a reportaxe. E se optan por ver o programa enteiro, aquí, a reportaxe (que está case ao final de todo) continúa uns minutos coa lectura dun texto do libro.

21 de jan de 2014

Punk. Live in Compostela (II)

Esta foi a colaxe que Xiana Arias preparou para a presentación de Punk en Compostela do pasado martes. Desde agora pasa a formar oficialmente parte do libro. Así que se teñen un exemplar deste, por favor, descarguen o pdf de aquí, imprímano, dóbreno debidamente e insírano nas páxinas do libro a modo de marcapáxinas ou o que queiran.