31 de jul de 2012

A cociñar con Gran tiburón branco, vol. I.: Gran tiburón branco

Gran tiburón branco xa se pode comprar nas librarías. Talvez non en todas, e non sei en cales. Pero pódese. Para celebralo vou publicar aquí ao longo desta segunda metade do verán unha serie de artigos explicativos que escribín sobre cada un dos textos do libro. Ao mellor existe algunha persoa no universo á que lle interese, eu que sei. O que pretende esta sección non é sobreinterpretar nin facer spoilers (pode que os haxa, pero supoño que isto é irrelevante). A idea era simplemente deixar constancia das circunstancias nas que cada un deles se escribiu antes de que comece a odiar o libro (isto sempre pasa, e pasará tamén desta vez) e a miña cabeza reconfigure a realidade para comezar a crer que debín escribir todos nunha tarde aburrida, así sen pensar demasiado.


Gran tiburón branco

Foi o primeiro texto que escribín dos cinco, e foi o único material salvábel dunha serie de exercicios que me autoimpuxen a comezos de 2008 para aprender a narrar, pouco despois de demostrar en dz ou o libro do esperma que non sabía (encher páxinas con adxectivos e tormentas de enxeño, si; narrar, non). O uso da primeira persoa era a regra: se había símiles ou anécdotas ou o que for, tiñan que ser coherentes coa personalidade da narradora, non coa miña. Digamos que “Gran tiburón branco” foi o traballo de fin de curso e digamos tamén que aprobei con notábel pero decidín parar nese momento os exercicios porque no fondo non teño paciencia para estas cousas.

Levaba uns meses vivindo nas Antillas cando escribín o texto (foi, por outra banda, un texto rapidamente escrito, entre dous e catro días, creo) e tratei de evocar unha realidade máis ou menos coñecida para min pero que para un lector galego calquera podía ser exótica ou estraña. A parella protagonista foi francesa durante moito tempo até que me pareceu máis coherente coas lecturas sobre estudios poscoloniais que o catedrático leva na maleta que fosen estadounidenses: foi suficiente para iso (así son estas cousas) mudar o nome de Matthieu Gircourt polo de Matthew Hooper (Matt Hooper é, por certo, o nome do personaxe interpretado por Richard Dreyfuss no filme Tiburón). Pensado agora, tamén a candidez do personaxe é ben máis americana que francesa. En todo caso a illa que esta parella visita non pretende ser ningún lugar en especial: calquera illa de fala non inglesa agora, de fala non francesa antes, enfín, tanto ten e non é por acaso que tanto teña: tanto lles ten, enténdese, tamén a eles.

E polo demais, é todo moi simple (tamén porque o exercicio do que partín tiña unha segunda tarefa que era adestrar na simplicidade narrativa: outro notábel). Os recursos non son nada do outro mundo: un macrosímbolo, o tiburón, como pauta interpretativa, un triángulo entre un matrimonio e un nativo (xa presente no Mogambo de John Ford e supoño que noutros dez mil lugares, aínda que son outros tempos e o meu nativo é nativo de verdade e non un occidental curado de espantos) no que se poñen en xogo o desprezo, a luxuria e a fascinación, e un tempo presente un tanto incongruente pero que pode evocar por momentos esoutra grande experiencia colonial anterior ao turismo que eran as expedicións antropolóxicas e os seus cadernos de campo e que me evoca a min á súa vez o tempo no que eu estudaba esa carreira universitaria (Antropoloxía) e pensaba que era posíbel traballar diso.

A narradora non ten moita relación co tipo de personaxes que adoito crear, talvez fose, pero xa non o lembro, parte do desafío. Sitúase nalgún lugar entre un nihilismo decadente e a depresión, e non sabemos dela nada que non sexan as súas opinións (moderadas cando son positivas, hiperbólicas cando son negativas) sobre o que ten ao seu redor. Por momentos escorrega cara a certas observacións poéticas. Outra autopromesa era esa, dosificar a poesía para que cando aparecese sorprendese máis. A técnica aprendín a aprezala con Roberto Bolaño, a quen lera bastante compulsivamente durante o ano anterior a comezar este proxecto e do que supoño que algo fica, aínda que andado o tempo non son moitas as cousas del que salvo absolutamente da queima (iso si, entre elas 2666 enteira, o que cuantitativamente non está mal).

Unha tradución ao castelán (a tradución dun estado non definitivo do texto, claro) saíu bastante antes que o orixinal galego: solicitáranme, supoño que a raíz da tradución española de Elexías a Deus e ao Diaño, material para unha compilación de autores latinoamericanos que se artellou en Miami e se publicou en Perú, e eu encarguei a alguén a tradución deste texto e dous de dz ou o libro do esperma. Escolleron este, o que non deixa de ser unha boa noticia, e o texto (que abría a compilación, e ao mellor tamén por iso) apareceu destacado positivamente en boa parte das críticas que se fixeron do libro, no que foi o primeiro feedback deste novo material. A presenza dunha obra traducida do galego nunha compilación de autores latinoamericanos sempre me pareceu estraña, e negarme a incluíla por coherencia foi unha idea que me cruzou varias veces pola cabeza e sempre descartei por masoquista. Así e todo, o asunto segue a ser moi raro: consta no libro que é unha tradución, mesmo hai un caso similar do catalán, xuraría (aínda que non, incomprensibelmente, do portugués: nin Brasil nin Portugal se inclúen na escolma, de feito eran, eramos, agora que o penso, autores hispanoamericanos, non latinoamericanos); pero ao mesmo tempo, á hora de xustificar a selección, non hai ningunha alusión a ese estraño fenómeno que por outra parte supoño que lle debe resultar estraño ao lector peruano medio.

Sexa como for, aquí está.

20 de jul de 2012

E cero



Parece que desde este momento comeza a distribución en librarías de Gran tiburón branco. (A descuberta do vídeo de arriba é cortesía de María Arce Barreiro).

10 de jul de 2012

Gran tiburón branco: contracapa

Vén de aparecer no web de Xerais o texto de contracapa de Gran tiburón branco:

"Gran tiburón branco contén cinco historias diferentes que comparten un mesmo clima de violencia, de vergoña e de cansazo, e tamén o feito de estaren narradas en primeira persoa por seres que moran á beira dun terraplén, da fronteira entre o coñecido e o que vén despois do coñecido: unha muller que engana o seu home catedrático cun guía turístico; un empregado do matadoiro que sospeita que o seu veciño pode ser xudeu; unha escritora posmoderna que descobre en México a existencia do mundo real; un músico fracasado que de pura deixadez desencadea a involución da especie; un tipo que narra a súa adolescencia sureña na que nunca pasaba nada e o pouco que pasaba non significaba nada en particular. Nos cinco textos está presente a literatura pero dunha maneira tanxencial: aparece como subterfuxio, de pasada. Os cinco narradores narran de casualidade (o acto de narrar é para eles unha experiencia inusual) e nunca volverán facelo, as súas voces non reaparecerán. De aí que os textos de Gran tiburón branco non rematen en final feliz, nin tráxico, nin aberto, senón no punto no que engadir algo máis, seguir escribindo en suma, sería insoportablemente redundante e un pouco ridículo. Suxírese así, unha e outra vez, a idea de que algo grande, demasiado grande (a literatura, o mundo) está a piques de rematar."

2 de jul de 2012

Amsterdam, etc.

Xa sei que é un pouco absurdo mesturar as cousas que un publica no ámbito académico coas demais, pero eu vouno facer. As primeiras caracterízanse porque veñen en libros máis caros que non están realmente pensados para que ninguén os lea. Ás veces son tamén de lectura máis difícil, pero creo que non é o caso. Ou si, non sei.

Veño de saber da publicación recente dun libro colectivo, URBES EUROPAEAE II. Ciudades europeas: Imaginarios culturales ante la globalización / Europäische Städte im Zeichen der Globalisierung, ahí es ná, no que se inclúe a tradución ao castelán dun artigo meu, "A cámara recíproca: Amsterdam Global Village de Johan van der Keuken e a confrontación co real no espazo urbano".

Repito: son consciente de que ninguén vai comprar este libro (29,90 euros con artigos en alemán, italiano, francés e castelán) para ler na súa piscina municipal preferida, pero hostia, é que se non o poño aquí é como se non existise, e soas estas cousas non se fan aínda que pareza mentira.

Deixo un cachiño do filme Amsterdam Global Village (1996), que á fin é do que se trata.